فدراسیون جهانی فروش مستقیم (WFDSA)

 در حال حاضر روش ها و استراتژی های گوناگونی در عرصه فروش و بازاریابی به کار گرفته می شوند که یکی از موفق ترین و برجسته ترین آنها فروش مستقیم است.
شرکت های تولید  کننده لوازم خانگی، لوازم آرایشی و محصولات و مکمل های غذایی و همچنین شرکت های بیمه، از طرفداران پر و پا قرص فروش مستقیم هستند و به شکل گسترده ای آن را به کار می گیرند، چنانکه امروزه 20 درصد فروش جهانی لوازم بهداشتی-آرایشی از این مسیر و با استفاده از این روش صورت می گیرد. و اما فروش مستقیم چیست و ویژگی های آن کدام است؟
ویژگی این روش بازاریابی آن است که فروشندگان به جای آنکه منتظر بمانند تا مشتریان به فروشگاه یا محل دائمی عرضه کالا مراجعه کنند، خود ابتکار عمل را به دست گرفته و نزد مشتریان بالقوه رفته و با آنها ارتباط می گیرند. به این ترتیب فروشنده کسی است که معمولا از طریق ارتباط فردی مستقیم با مشتری، اقدام به فروش کالا و خدمات می کند. در روش فروش مستقیم، یک فروشنده، همزمان چندین نقش(عمده فروش، خرده فروش و مبلغ) را بر عهده دارد. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، هزینه تبلیغات شرکت های فروش مستقیم 11 درصد کمتر از شرکت های است که از زنجیره فروش سنتی تبعیت می کنند. آمارها نشان دهنده سیر صعودی فروش مستقیم هستند. تنها در سال2008، 122 میلیارد دلار کالا  و خدمات از این مسیر به فروش رسیده اند. در سال 2007، 62 میلیون نفر فروشنده و مشاور دست اندر کار امر فروش مستقیم بوده اند. طی این سال 111 میلیارد دلار کالا و خدمات با این روش فروخته شد که لوازم آرایش-بهداشتی 34 میلیارد دلار آن را از آن خود کرد و مقام نخست را به خود اختصاص داد. در سال 2007، درصد میزان فروش مستقیم نسبت به کل فروش در مناطق مختلف جهان به این شرح بوده است: در آمریکای لاتین 26 درصد، در اروپای شرقی 17 درصد، در آسیا پاسیفیک 13 درصد، در آمریکای شمالی 10 درصد، در آسیا- اقیانوسیه 9 درصد، در اروپای غربی 3 درصد و در خاورمیانه و آفریقا 2 درصد.
از 11 بازیگر بزرگ این عرصه، 9 شرکت یا به صورت تخصصی لوازم آرایشی- بهداشتی تولید می کنند و یا این محصولات از تولیدات آنها است. در حال حاضر شرکت ای وان پروداکتس با 7/10 میلیارد دلار درآمد در سال 2008  صدرنشین شرکت های فروش مستقیم است. شرکت های ام وی، ورورک و مری کی که همگی لوازم آرایشی – بهداشتی تولید می کنند، رده دوم تا چهارم را به خود اختصاص داده اند. شرکت هربالایف که تولید کننده مکمل های غذایی، کنترل وزن و مراقبت های شخصی است در رده بعد قرار دارد و پس از آن نوبت به کمپانی پرایمریکا فا یناشیال سرویس می رسد که در صنعت بیمه عمر فعال است. شرکت تاپرویر که تولید کننده لوازم خانه و آشپزخانه است، مقام بعدی را به خود اختصاص داده و پس از آن ناتورا کازمتیکوس و اوریف لیم کازمتیک که هر دو به صورت تخصصی لوازم آرایشی و بهداشتی تولید می کنند، قرار دارند. اخیرا مجله دایرکت سلینگ نیوز فهرست شرکت های فروش مستقیمی که بیش از100 میلیون دلار درآمد دارند را منتشر کرده است که در بین44 شرکت آمریکایی، 14 شرکت ژاپنی، 3 شرکت آلمانی، 2 شرکت پرویی، 1 شرکت برزیلی، 1 شرکت چینی، 1 شرکت مکزیکی، 1 شرکت سوئدی و 1 شرکت انگلیسی قرار دارند. لازم به ذکر است که 10 شرکت نخست فروش مستقیم دنیا از روش چند سطحی یا همان بازاریابی شبکه ای بهره می گیرند. در حقیقت فروش مستقیم و بازاریابی شبکه ای ابتدا مکمل یکدیگر شدند و اکنون دیگر با هم ممزوج شده اند.
در حال حاضر فدراسیون جهانی انجمن های فروش مستقیم این صنعت را در سطح جهان نمایندگی می کند. عضویت در فدراسیون یا انجمن های تابعه آن نشانه ای است از میزان اعتبار یک شرکت فروش مستقیم. بر اساس اسناد فدراسیون جهانی، مشتریان از فروش مستقیم به دلیل خدماتی که عرضه می کند منتفع می شوند که از جمله می توان به مواردی چون نمایش و توضیح درباره محصول به طور اختصاصی، خدمات تحویل در منزل یا محل کار و گارانتی محصول اشاره کرد. همچنین فدراسیون مسئول تدوین کدهای اخلاقی کسب و کار است که کلیه اعضای انجمن ها ملزم به اجرای آن هستند.
هم اکنون وزارت محترم بازرگانی جمهوری اسلامی ایران، دستورالعمل نحوه صدور مجوز و نظارت بر فعالیت بازاریابی شبکه ای را تدوین نموده است. در دستورالعمل مذکور بازاریابی شبکه ای این گونه تعریف شده است: بازاریابی شبکه ای عبارت است از ارائه خدمات واسطه گری به صورت شبکه ای به نحوی که خریداران کالا نسبت به بازاریابی و جذب خریداران جدید اقدام نموده و درصدی از قیمت فروش کالا به وسیله بازاریابان زیر مجموعه شبکه متصل به خود را از صاحب کالا به عنوان پاداش یا پورسانت خدمات بازاریابی دریافت می نمایند.
لازم به ذکر است که تعریف مذکور کاملا با شکل فعالیت شرکت های فروش مستقیم چند سطحی معتبر در سطح جهانی منطبق است. گفتنی است که شرکت های فروش مستقیم چند سطحی با شرکت های هرمی تفاوت اساسی دارند. شرکت های هرمی نه فقط در ایران بلکه در اکثر کشورهای جهان غیر قانونی هستند، در حالی که شرکت های فروش مستقیم چند سطحی در سطوح ملی و جهانی به رسمیت شناخته شده و سال هاست که به فعالیت خود ادامه می دهند. هزینه پیوستن به یک شرکت هرمی بسیار بالاست، مثلا حدود 500 دلار، در حالی که هزینه پیوستن به یک شرکت فروش مستقیم بسیار پایین است. در سیستم هرمی کسب درآمد از محل استخدام افراد است و نه از فروش محصولات، در صورتی که در شرکت های فروش مستقیم درست برعکس عمل می شود. در سیستم هرمی یا اساسا کالایی وجود ندارد یا کالا صرفا جنبه تشریفاتی برای ورود به سیستم را دارد و ارزش مصرفی آن ناچیز است، در حالی که فروش مستقیم اساسا بر کالاهای مصرفی متمرکز است و نهایت آنکه هیچ یک از شرکت های هرمی عضو انجمن فروش مستقیم نیستند و از هیچ محدودیت و کد اخلاقی پیروی نمی کنند.
نهایت آنکه امید است با درک تمایزات و تفاوت ها، امکانات نهفته در فروش مستقیم کشف گردد و بتوان هر چه بیشتر در مسیر اشتغال زایی از آن بهره برد.